De internationale norm ISO 50001 is inmiddels wijdverbreid onder professionals op het gebied van energiebeheer en blijft aan populariteit winnen. In Europa wordt in de richtlijn inzake energie-efficiëntie verwezen naar de ISO 50001-norm voor energiebeheer als kader voor het vaststellen van energieaudits en de daaropvolgende implementatie van energiebesparende maatregelen.
Dit artikel bevat de belangrijkste feiten over ISO 50001, zoals het doel ervan, wat de norm precies inhoudt, veelvoorkomende misvattingen over het verschil tussen de norm en de certificering, voor wie de norm bedoeld is, en nog veel meer.
Over de ISO 50001-norm
De ISO 50001 is een internationale norm die in 2011 is gepubliceerd en in 2018 is herzien; de huidige norm is ISO 50001:2018. De ISO 50001-norm biedt organisaties een kader voor het implementeren van een energiemanagementsysteem, inclusief het vaststellen van energiebesparende maatregelen en het bijhouden van doelstellingen en verbeteringsstrategieën.
De ISO 50001 beschrijft de eisen voor het opzetten, invoeren, handhaven en verbeteren van een energiemanagementsysteem. De norm helpt organisaties om het beleid te verankeren door medewerkers uit de hele organisatie hierbij te betrekken.
De ISO-norm is gebaseerd op de Plan-Do-Check-Act-methodiek (PDCA) om een cyclus van voortdurende verbetering tot stand te brengen, waarbij wordt gewaarborgd dat energiebeheer in de bedrijfsprocessen wordt geïntegreerd en geen eenmalige activiteit is.
In 2024 werd een wijziging opgenomen in de ISO 50001-norm om aanpassingen op het gebied van klimaatactie in verschillende ISO-normen op te nemen. De basis van de certificering blijft ongewijzigd.
Voor wie is deze norm bedoeld en hoe kunnen zij profiteren van ISO 50001?
Elke organisatie, ongeacht haar omvang, sector of geografische ligging, kan baat hebben bij het behalen van de ISO 50001-certificering, met name:
- Bedrijven die hun energieverbruik willen verminderen om zo hun kosten te verlagen
- Bedrijven die de gevolgen van de stijgende energiekosten willen beperken
- Voor bedrijven die ernaar streven te voldoen aan wettelijke voorschriften en doelstellingen op het gebied van CO₂-reductie
- Organisaties die hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen willen verminderen
- Bedrijven die zich inzetten om een positieve bijdrage te leveren aan het milieu en het goede voorbeeld willen geven
- Of waarom niet? Al het bovenstaande.
Het eindresultaat zal een daling van uw energieverbruik en de daarmee samenhangende kosten zijn, ondersteund door degelijke energiebeheerprocessen die gericht zijn op voortdurende verbetering.
Hoe kunt u voldoen aan de ISO 50001-norm?
Dit zijn de belangrijkste aspecten die u moet regelen om een energiemanagementsysteem op te zetten dat voldoet aan ISO 50001:
- Energiebeleid
- Energieactieplan
- Algemene vereisten
- Leidinggevende verantwoordelijkheid
- Implementatie en exploitatie
- Prestatietests
- Beoordeling door het management
Wat de doelstellingen betreft, legt ISO 50001 geen specifieke kwantitatieve doelstellingen op aan organisaties. Het zijn de bedrijven zelf die hun eigen doelstellingen vaststellen, actieplannen opstellen en hun doelstellingen bereiken. Het belangrijkste doel blijft het proces zelf: ervoor zorgen dat het energieverbruik wordt gemonitord en dat er maatregelen zijn getroffen om dit verbruik regelmatig te verminderen.
Wat houdt een succesvolle implementatie van de ISO 50001-norm in?
Voor een succesvolle implementatie van ISO 50001 is betrokkenheid op alle niveaus van de organisatie vereist: het topmanagement speelt hierbij de belangrijkste rol, aangezien het bepaalt of het project al dan niet wordt uitgevoerd. De raad van bestuur moet het energiebeleid en het bijbehorende actieplan vaststellen en goedkeuren. Dit zou het uitgangspunt en de hoeksteen van het hele proces zijn.
Om aan de voorschriften te voldoen, moeten het vastleggen van informatie, voorgestelde maatregelen, resultaten en verbeteringsstappen duidelijk worden vastgelegd. Dit geldt met name als certificering uw doel is; in dat geval zal een auditor uw systemen onder de loep nemen om te controleren of deze in overeenstemming zijn met de voorschriften.
De ISO 50001-norm versus ISO 50001-certificering
De ISO 50001 is een raamwerk dat bedrijven kunnen volgen om hun energiebeheer te structureren. Het is op zichzelf geen regelgeving, geen audit en geen hulpmiddel.
Bovendien is de ISO 50001-certificering een stap voorwaarts om hun energiebeheersysteem te valideren. De certificering fungeert als een garantie voor bedrijven die willen aantonen dat zij de structuur hebben gevolgd, een energiebeheersysteem hebben geïmplementeerd en een proces van voortdurende verbetering hebben ingevoerd. In sommige gevallen kan een ISO-certificering zelfs vereist zijn om deel te nemen aan openbare aanbestedingen of offerteaanvragen.
De termen ‘norm’ en ‘certificering’ worden vaak verkeerd gebruikt. Het is belangrijk om dit te weten, aangezien naleving van de norm steeds gangbaarder wordt, maar certificering geen verplichting is. Dit geldt in heel Europa op grond van artikel 11 van de richtlijn inzake energie-efficiëntie, waarin wordt verwezen naar ISO 50001 als de te volgen procedure voor energieaudits bij grote energieverbruikers.
De definitie van een energiemanagementsysteem (EMS)
Het begrip ‘energiemanagementsysteem’ binnen de ISO 50001-norm is breed en laat ruimte voor interpretatie door organisaties. In wezen is een EMS een instrument dat door een bedrijf wordt gebruikt om de energieprestaties te monitoren, te analyseren en op basis daarvan maatregelen te plannen om de energieprestaties te verbeteren.
De ISO 50001-norm schrijft geen specifiek hulpmiddel voor, maar energiemanagementsoftware zoals Spacewell Energy is een krachtig hulpmiddel ter ondersteuning van het gehele proces van het monitoren, registreren, analyseren en verbeteren van de energieprestaties.
Hoe verkrijg je een ISO 50001-certificaat?
De eerste stap bij het overwegen van certificering is ervoor te zorgen dat het energiebeheersysteem is opgezet, dat het beleid en de structuur binnen uw organisatie worden nageleefd en dat er energie wordt bespaard. Als dat allemaal in orde is, moet u een geaccrediteerde certificeringsinstantie zoeken om een audit uit te voeren. U kunt uw juridische afdeling raadplegen en zoeken in de wereldwijde database van het International Accreditation Forum.
Tijdens het auditproces beoordeelt de auditor uw energiebeheerprocessen, beleid, energieactieplan, managementverantwoordelijkheden, energieprestatie-indicatoren en meer. Als u de audit met succes doorloopt, is de certificering 3 jaar geldig; daarna moet u opnieuw worden geauditeerd.
Wilt u een energiebeheersysteem opzetten dat voldoet aan ISO 50001?
Of bent u op zoek naar een softwaretool om uw energiebeheer te centraliseren? Vul het formulier in en laten we samen bekijken hoe we uw energiebeheer efficiënter kunnen maken.
